ماهنامه بین المللی بانکداری مجازی


[IRANDNN_PUBLISHSTARTDATE:dd]

مصاحبه اختصاصی خبرنگار ماهنامه بین المللی بانکداری مجازی با مهندس سید فرشید یعسوبی، معاون امور سرمایه گذاری و شرکتهای شرکت ملی انفورماتیک

 مصاحبه اختصاصی خبرنگار ماهنامه بین المللی بانکداری مجازی با مهندس سید فرشید یعسوبی، معاون امور سرمایه گذاری و شرکتهای شرکت ملی انفورماتیک

بانکداری مجازی: وضعیت بانکداری مجازی  و الکترونیکی کشور را در چه حدی ارزیابی میکنید؟

مهندس یعسوبی: همان ­طور که مستحضر هستید بانکداري الکترونیکی در کشور ما دارای سابقه بسیار طولانی نیست. مهمترین تحولات در دهه هفتاد به بعد رخ داده است، یعنی از سال 71، 72 و 73 که بهطور جدی تری به بانکداری الکترونیکی پرداخته شده است. در گذشته به بانكداري الكترونيكي فقط بهصورت موردی و بیشتر در حد اتوماسیون یا خودکارسازی سیستمهای موجود پرداخته شده بود. زحمات زیادی با تلاش مدیران و کارشناسان این بخش صورت گرفته است که در حال حاضر شاهد اقبال بسیار خوب عمومی ‌در استفاده از فناوریهای جدید بهویژه
فناوری های اطلاعات و ارتباطات یا ICT هستیم.  این امر وظیفه ما را سخت تر میکند که در فازهای بعدی بتوانیم با ارایه سرویس ­های بهتر، هم از جهت کیفیت و هم از جهت تنوع، گام ­های بهتری برداریم. برداشت من این است که در دهه 90 باید با برنامهریزیهای دقیقتر توام با توجه به آینده ي فناوری ­ها و سرویس ­ها به بانکداری الکترونیکی بپردازیم. در کنار بانکداری الكترونيكي گاهی اوقات بانکداری مجازی به اشتباه با دو نوع واژه ­شناسی متفاوت به جای هم استفاده میشوند، به همين دليل بايد توجه بيشتري داشته باشیم. همان ­طور که مستحضر هستید در بانکداری الکترونیکی ما در واقع با شیوههای نوین فناوری اطلاعات و ارتباطات و با بهبود سیستم ها و روش ها، بانکداری را به سمت سرویسدهی مطلوب ­تر برای مخاطبین آن ها که شامل مردم و سایر ارگان ­ها میباشند، سوق میدهیم. در بانکداری مجازی در واقع ما اصلا بانکی را به عنوان فیزیکی متصور نیستیم، بلکه به شکل مجازی و کاملا در فضای مجازی بانکی است که تمام یا اکثریت خدمات بانکداری را می تواند از طریق فضای مجازی یا سایبر به مشتریان ارایه کرد. هر دو مقوله به نظر من، در مرحله بعدی کشور حایز اهمیت قرار میگیرد. در مقوله اول با توجه به رشد اقتصادی و استفاده از
فناوری ­های جدید، توقعات و نیازهای جدیدی از طریق مشتریان لحاظ می شود، از سوی دیگر برای سهولت خدمت رسانی همین ابزار به عنوان توانمندساز یا اختیار بانک ­ها قرار دارد. ترکیب این دو ما را وادار میکند تا برنامهریزیهای کوتاهمدت، میانمدت، بلندمدت و بهویژه برنامهریزیهای استراتژیک یا Master Plan را در سرلوحه کار خودمان قرار دهیم. از جمله برنامههایی که به نظر من لازم است، نقشه راه سال 1400 است که در واقع برنامهریزی لازم برای بانکداری الکترونیکی و بانکداری مجازی را در سرلوحه کار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قرار میدهد، که پروژه ای است در دستورکار شرکت ملی انفورماتیک که در حال انجام مراحل اجرایی است، در شروع کار داشتن پیمانکار و مشاور حرف اصلی را می زند. در مورد مسایل بعدی که باید به آن ­ها توجه کنیم آینده فناوری است. بعضی از این فناوری ­ها Tangible و قابل حس هستند، بهویژه Mobility یا قابلیت تحرک. بنابراین چیزی که متصور هستیم این است که یکی از مهمترین بخش ­های بانکداری مجازی در واقع Mobile Banking خواهد بود و این انعطافپذیری را هم به مشتری و هم به بانک میدهد که هر دو بتوانند با استفاده از حداقل هزینهها و Cost Effective ترین شرایط به ابزارهای نوین با سهولت دست پیدا کنند. سایر فناوریهای مربوطه هم در کنار این به عنوان فناوریهای مکمل نظیر Internet Banking و سایر ابزارهای موجود،‌ وجود دارد. وقتی ­که از مسایل فیزیکی به سمت مسایل مجازی سوق پیدا میکنیم و به صورت Wireless که می تواند ماهواره باشد، بی سیم یا GSM موبایل باشد و یا هر فناوری بی سیم به معنای عام، سوق پیدا می کنیم، وارد فضای مجازی میشویم كه مباحث امنیتی و Security جز لاینفک موضوع خواهند بود. بنابراین چالش بعدی که به نظر من دنیا از جمله ایران از آن مستثنی نیست، مباحث فناوری و امنیت در فناوری اطلاعات و ارتباطات است که با توجه به ماهیت این فناوری و در طرح خاص موضوع طبیعتا کارشناسان و متخصصین باید زحمات بیشتر و بهتری را برای رسیدن به سطح امنیتی لازم فراهم کنند و این مباحث را بیش از پیش اجرا کنند. لذا بهنظر من باید چند کار مختلف را انجام داد، یک کار میدانی انجام داد، که در واقع سطح توقع فعلی مخاطب یا مشتریان بانک ­ها به معنای عام و نه یک مشتری خاص به معنای فقط مشتری بانک ­های عامل، بلکه بانک مرکزی هم به عنوان یک مخاطب از بانک ­ها خواهد بود که توقعاتی از بانک ­های عامل دارد، دستگاه ­های نظارتی نيز توقعاتی دارند، کل بنگاه های اقتصادی توقعاتی دارند و همه این ها باید جمع شوند و یک شناخت از وضع موجود و ابعاد نیازهای فعلی مخاطبان و توقع آینده از آنها را داشته باشيم. در بررسی سطح فناوری سیستم های استفاده شده در بانکداری به معنای عام و در واقع شفافسازی Gapها یا فاصلههایی که بین این سیستم ­ها وجود دارد با فناوری ­های جدید و نیازمندی ­های مخاطب و در انتها با استفاده از مشاورین مجرب داخلی و خارجی بهویژه صاحبان فناوری که در لبه تکنولوژی قراردارند و می توانند چشم انداز درستی را از آخرین فناوری ­های مورد استفاده در بانکداری الکترونیکی و بانکداری مجازی برای ما ایجاد کنند،‌ مي توان با این مجموعه عوامل نقشه ی راه یا هر اسمي که به عنوان برنامه ریزی استراتژیک و راهکار برای ما متصور هست را فراهم كرد که با یک چراغ روشن، توشه لازم برای طی مسیر آینده را برای خودمان فراهم کنیم. در این راستا به منظور جلوگیری از جزایر مستقل و یکپارچگی سیستم ­ها اعم از سیستم ­های نرم افزاری، امنیتی، زیرساخت ­های مخابراتی و سایر فناوری ­ها، نیازمند بکارگیری استانداردهای لازم یا در صورت لزوم تدوین روال استاندارد هستيم که مسایل را به شکل یکپارچه بتوان پیگیری کرد.

بانکداری مجازی: ممنون از شما که جواب سوال دو و سه را هم فرمودید، سوال دو از این قرار بود که آیا می شود در تحقق امور مطلوب حرکت کرد که شما اشاره فرمودید و سوال سه هم تفاوت بانکداری الکترونیکی و مجازی بود که فرمودید. نکته مهمیکه شما در صحبت های خود فرمودید این بود که باید برنامه محور حرکت کنیم، پیش نیاز برنامه محوری را همان پروژه بررسی وضع موجود می دانید؟

مهندس یعسوبی: خدمت شما عرض شود برای اینکه برنامه ریزی کنیم حال در هر سطحی كه باشد باید به اندازه کافی شناخت واقعی از وضع موجود داشته باشیم. منتهی مختصات بررسی ها در برنامه های کوتاه مدت و میان مدت تا بلندمدت متفاوت خواهد بود، ولی هر برنامه ریزی نیازمند این هاست که ما آگاه باشیم که در کدام مرحله یا کدام پله قرارداریم و می خواهیم وارد پله بعدی شویم تا بتوان گام ها را دقیق برداشت.

بانکداری مجازی: مولفههای اصلی که در این برنامه ریزی قطعا نیاز داریم برای تحقق بانکداری الکترونیکی و بانکداری مجازی چه می تواند باشد؟

مهندس یعسوبی: مهمترین چیزی که به نظر من باید به آن توجه کنیم این است که ما با فناوری هایي سروکار داریم که یک طول عمر شش ماهه دارند، بنابراین در یک برنامه ریزی 10 ساله بدیهی است که اولین لازمه آن پویایی در برنامه ریزی است، یعنی به نوعی در تواترهای معینی ما بتوانیم این انعطاف پذیری برنامه ریزی را داشته  باشیم که پس از بازخورد گرفتن از فناوری و نیازهای جدید با حداقل هزینه و زمان ممکن این فناوری را بازنگری کنیم، پس اولین خصوصیت این برنامه ریزی را شرح دادیم. دومین خصوصیت استفاده از خبرگان داخلی و خارجی است که قطعا در زمان و هزینه صرفه جویی های لازم را خواهدکرد و خبرگان با بینش و توانمندی كه از شرکت های داخلی و خارجی متصور هستند، مي توانند در کوتاهترین زمان نگاشت مربوطه را بین نیازها در این زمینه انجام دهند. سومین نکته ای که به نظر من باید به آن خیلی دقت کرد، استفاده از شرکت هایی است که صاحب تکنولوژی هستند. مستحضر هستید که امروزه بسیاری از استانداردها را سازمانها و موسسات استاندارد برای ما تهیه نمی کنند، بلکه به شکل de facto یا استانداردهایی که از صنعت وارد جامعه می شوند، تهیه شده است. برای مثال یکی از کمپانی ها، صاحب فناوری سوییچ است، در نتيجه عملا پروتکل های سوییچینگ یا روتینگ را طوری طراحی می کند که دنیا هم به همان سمت سوق می کند، یا سیستم های عامل یا نرم افزارهای پایه ای و راهبردی، همه این ها به همین گونه است و برای اینکه بخواهیم حداقل تهدید را داشته باشیم، باید همیشه بر لبه تکنولوژی حرکت کنیم تا اینکه بدانیم آخرین فناوری برچه اساس است.

بانکداری مجازی: شما در این بخش، جایگاه تحریم ها را چگونه می بینید؟

مهندس یعسوبی: تحریم ها قطعا همواره برای ما مشکل ساز بوده و با توجه به اینکه علاوه بر تحریم های امنیتی و نظامی، تحریم های اقتصادی در دستور کار برخی از کشورها قرار دارد، متاسفانه طبیعتا استفاده از دانش فنی را برای ما سخت می کند. از طرف دیگر، ابزارهای دستیابی به تازه ها یا دانش فنی گسترده تر شده است و نوع دستیابی ها می تواند متفاوت باشد. روش های مستقیم ممکن است صورت نگیرد، ولی روشهای غیرمستقیم
می تواند فراهم شود. طبیعتا یک سری هزینه هایی را به ما تحمیل خواهدکرد که جز لاینفک کار است.

بانکداری مجازی: در بین مولفه هایی که فرمودید، به لحاظ توجه بیشتر در برنامه ریزی کدام مورد، الویت بالاتری دارد که  می تواند بقیه را تحت الشعاع قرار دهد؟

مهندس یعسوبی: این الویت ها که گفته شد، بیشتر الویت های تخصصی و حرفه ای بودند. کنار این بال تخصصی و حرفه ای، بال فرهنگ سازی قرار دارد. همواره هر زمانی که ما به اندازه کافی فرهنگ سازی و آموزش را در ابعاد مختلف داشتیم، هزینه های به کارگیری فناوری به نحو چشمگیری کاهش پیدا کرده و اقبال عمومی ‌هم ایجاد کرده  است. بنابراین حداقل پیش نیاز هماهنگ با این برنامه ریزی، آموزش های عمومی‌و تخصصی، عمومی ‌از باب کاربر و تخصصی از باب بکارگیرندگان این فناوری یا ارایه دهندگان سرویس، لازم است. امروزه Service Oriented از مهمترین ویژگی های هر خدمتی است، لذا ما باید این فرهنگ را به ارایه دهندگان خدمات بانکداری آموزش دهیم که در واقع با طیب کامل، رضایت کافی و مشتری مداری بتوانند سرویس ها و نیازهای لازم مشتریان را فراهم کنند.

بانکداری مجازی: باتوجه به صحبت شما در مورد آموزش عمومی و تخصصی، از آنجایی که هدف ماهنامه بانکداری مجازی هم تقریبا همین بحث است، شما فکر می کنید ما چه اهداف و برنامه هایی را در کارهای آموزشی خودمان باید قرار دهیم و به آنها اولویت دهیم که ماهنامه بانکداری مجازی هم نسبت به پاسخ شما، سهمی در تحقق این موضوع داشته باشد؟

مهندس یعسوبی: خواهشی که من از شما دارم، در واقع اين است كه حداقل یک بخش که میزان آن مورد بحث ما نیست، بخشی راجع به استفاده از فناوری های روز قرار دهید. به ویژه زماني که مباحث امنیتی در بکارگیری فناوری های روز مهم شده است. چنانچه اطلاع رسانی می کنیم که مثلا رمز کارت خود را به کسی ندهید، مراقب باشید کسی رمز کارت شما را نبیند، رمز با کارت را یکجا نگهداری نکنید و از این قبیل مسایل ساده و همین طور مسایل دیگری که در بانکداری مجازی مهم هستند، تکنیک هایی مثل فیشینگ و غیره که باعث می شوند اطلاعات کاربر لو رود و در جاهای دیگر سو استفاده شوند، همه این ها به تدریج باید مورد توجه قرار گیرند.

بانکداری مجازی: سیستم های نرم افزاری به خصوص سیستم هایی که در کشور بانکداری را تسهیل کرده اند، این سیستم ها را در چه حدی ارزیابی می کنید و فکر می کنید این سیستم ها واقعا بالغ هستند و در حد و توان نیازهای کشور هستند؟

مهندس یعسوبی: سوال سختی است برای پاسخ دادن، چون باید هر سیستمی ‌را در زمان و مکان خودش قضاوت کنیم. زحمات زیادی مدیران، کارکنان و شرکت های بخش دولتی و بخش خصوصی متحمل شدند تا همین سیستم هایی که وجود دارد فراهم شود. طبیعتا خود این عزیزان هم برنامه ریزی هایی خواهند داشت که از فناوری های نوین برای سیستم های قدیمی ‌بهره گیرند تا جوابگوی نیازهای آن ها باشد. در دهه پیش، ابزارهای نرم افزاری مانند امروز به اندازه کافی توسعه نیافته بودند که این انعطاف پذیری را توسعه دهند تا متناسب با نیازهای مشتری بتوان سرویس جدید را ایجاد کرد. برای مثال اگر بانک ایکس بخواهد سرویس جدیدی را در سیستم کربنکینگ خود ایجاد کند و سیستم های کربنکینگ از انعطاف پذیری لازم برخوردار نباشند تا سرویس را در زمان مناسب پیاده سازی کنند، بانک نمی تواند سرویس موردنظر را به مشتری ارایه دهد، لذا مشتری ناراضی خواهد بود و بانک از سرویس دهنده یا شرکتی که متناسب با آن سرویس را گرفته است راضی نخواهد بود، پس لاجرم باید سیستم ها را متناسب با ابزارهای جدیدی که قرار داده شده  است بازنگری کنیم. اما به یک نکته باید دقت کرد که سیستم های بانکی چند دسته اند، بعضی از آن ها در واقع به شکل زیربنایی و نهادینه در بانک نقش استراتژیک و بنیادی را به عهده دارند. مثل کربنکینگ، کربنکیگ بانکی را تعویض کردن و يا تصمیم مدیران ارشد برای تعویض کربنکینگ خیلی ساده نیست. فناوری های جدید ما را به این سمت سوق می دهد و به نظر می رسد برای این هم باید برنامه ریزی کرد، یعنی در یک دوران موازی کربنکینگ ها را جدید کرد و توسعه داد، دوران گذرا را برای آن تفسیر کرد و همزمان دو سیستم را به اجرا درآورد و بعد از اطمینان از Validation نرم افزار و اینکه به درستی سیستم تحت بار، آزمون شده است می توان به کربنکینگ های جدید یا صاحب سیستم ها شیفت داد. اما در مورد زیرسیستم ها یا در مورد سخت افزار یا خریدهای سخت افزاری می توان انعطاف پذیری داشت. نکته بعدی که به نظر
می رسد به آن توجه می شود ولی هنوز به نتیجه نرسیده است، بحث زیرساختهای مخابراتی است، طبیعتا زحمات بسیار زیادی متولیان امور در دو دهه گذشته کشیده اند و زیرساخت های فعلی ما قابل مقایسه با دو دهه قبل نیست. نکته ای که به نظر من در حال حاضر باید بیش از پیش به آن پرداخته شود، بحث کیفیت سرویس ها یا Quality of Service هست که از دید قراردادی در غالب Service Level Agreement یا تفاهم نامه سطح خدمات می تواند متصور باشد و در واقع اگر سرویس دهندگان زیرساخت های شبکه های ارتباطی و مخابراتی هم بسته ها و پکیج های مختلفی متناسب با مخاطبین خودشان، حال مخاطب بانکی و یا مخاطب خانگی و یا مخاطب دانشگاهی، می توان این کمبود را مرتفع کرد.

بانکداری مجازی: از صحبت های شما اینگونه برداشت می شود که ما در کشور توان لازم برای انجام بحث های تخصصی و فنی جهت تولید و تامین سیستم ها را داریم، اما با توجه به نیازهای وافری که از طرف مشتریان بانکی مطرح می شود و این سرعت زیادی كه نیاز به ساخت بستر مناسب برای ارایه یک چنین سیستم هایی دارد، واقعا فکر می کنید ما آن دانش و زمان کافی را در اختیار داریم تا بتوانیم در کشور، سیستمیرا بسازیم و مدعی شویم كه در سطح حداقل داخلی و ملی این سیستم بتواند پاسخگوی نیازهای فعلی مشتریان باشد؟

مهندس یعسوبی: اینکه در سیستم استقلال داشته باشیم با اینکه سیستم را خودمان بسازیم دو مقوله جدا از هم هستند. امروزه حتی کمپانی های معظم و بزرگ نیز همه چیز را خودشان نمی سازند. شما به بخش های صنعتی نگاه کنید تا بخش های فناوری، در اقصی نقاط کشورها ممکن است متناسب با نیازها یا  Business Plan و یا Accounting خود را داشته باشند و قطعات مختلف، سیستم های مختلف با License تهيه مي شوند و با مجوز آن ها یکپارچه می شود. آن چیزی که ما نمی پسندیم، خرید کورکورانه است، خرید کورکورانه را هیچ یک از خبرگان و متخصصین قطعا نمی پسندند، ولی امروزه برای رسیدن به مطلوب می توان خریدها را با انتقال فناوری و دانش فنی و آموزش های لازم توام با یادگیری معماری ها و ساختارهای خرید، به ویژه وقتی که ابزارهای لازم کنار آن خریداری شوند، فراهم آورد. امروزه این طور نیست که کارها را از صفر شروع کنیم، بلکه می توانیم از محصولاتی که دیگران زحمت کشیده اند خریداری کنیم، انتقال لازم فنی و آموزش را انجام دهیم، تواما ابزارهایی هم برای انتقال فراهم است که استقلال ما را حداکثر و وابستگی ما را حداقل می کند. یادمان باشد که در هر صورت در بعضی از زمینه ها کمتر کار شده است، لذا برای جبران این فاصله زمانی باید بحثهای انتقال فناوری را توام با محصولات خریداری شده حتما مدنظر قرار داد.

بانکداری مجازی: برای تحقق مواردی که فرمودید انتظار از دانشگاه ها، مسوولین و شرکت های IT مرتبط چه می تواند باشد؟

مهندس یعسوبی: من خواهشم این  است که به مقوله IT به عنوان یک ضرورت زمانی و باور قلبی توجه شود، تا یک مقوله لوکس و غیرضروری. شما مستحضر هستید که حتی در رابطه با مشکلات اقتصادی که در چند سال گذشته در کشورها رخ داد، مقوله ICT نرخ رشد بهتری نسبت به بقیه داشته است، به دلیل اینکه احساس می شد با استفاده از ICT هم هزینه ها، هم زمان و هم اقتصاد می تواند با مدیریت، نظارت و برنامه ریزی دقیق تری ادامه یابد.

تعداد مشاهده خبر: (2121)
کد خبر: 34